piątek, 30 marca 2007

Hradec Kralove - Gród Królowej

     

 

http://czech-tour.pl/staticpages/index.php?page=hradec_kralove
Teren na obszarze miasta był zasiedlany już od prehistorii. Później, swoim położeniem miasto zdobyło charakter węzła handlowego. Już w dziesiątym wieku było siedzibą potężnego rodu Słowikowców, z którego wywodzi się i św. Wojciech.
W 1225 roku panujący ród Przmyślidów podniódł miasto do rangi królewskiego wolnego miasta. Aż do czternastego wieku miasto królewskich wdów rozwijało się bardzo intensywanie. Szczytem architektonicznym późnego gotyku jest Kościół pw. Ducha Świętego, pełniący dziś rolę katedry.

http://www.hradeckralove.org/pl.html
Miasto ma bardzo długą historię, początki jego istnienia datowane są rokiem 1275. W tym okresie było królewskim miastem-twierdzą. Już w średniowieczu miasto stało się centrum wschodnich Czech i nie straciło swojego znaczenia nawet w następnych okresach historycznych, np. w czasie wojen husyckich, lub później, kiedy stało się siedzibą biskupstwa czy twierdzą wojskową (w okresie bitwy na Chlumu w 1866 roku) itd. Unikalny zbiór zabytków historycznych i budynków obejmuje zabytki gotyckie, renesansowe i barokowe. Miasto może się także poszczycić wartościową, nowoczesną architekturą XX wieku. Znakomite dzieła architektów Gočára, Kotěry i innych przyczyniły się do tego, że miasto uzyskało tytuł „Salon Republiki”. 

Co warto zobaczyć?
mapa: http://www.kralovehradecko-info.cz/pl


- Katedra pod wezwaniem Św. Ducha (ceglana budowla gotycka, trójnawowa)
foto:ja

http://www.kralovehradecko-info.cz/pl/atraktivity/hradec-kralove/prochazkovy-okruh-1.php

Kościół katedralny Ducha Świętego jest gotycką budowlą ceglaną, która należy do najstarszych zabytków historycznych miasta, założona została przez królową Elżbietę Ryksę w 1307 rok. W 1424 roku był w kościele Ducha Świętego tymczasowo pochowany Jan Žižka z Trocnova. Nazwę kościół katedralny uzyskał w czasie założenia biskupstwa w 1664 roku. W latach 1864 -1874 katedra uzyskała postać neogotycką. Wieża została przebudowana w 1901 roku.
Katedra ma długość 56 metrów i wysokość 33 metry. Na środkowym zworniku chóru znajduje się najstarszy wizerunek herbu miejskiego pochodzący z 1463 roku. Do wczesnogotyckiego ołtarza jest wsadzony późnogotycki tryptyk z roku 1494. Wartościową pamiątką jest cynowa chrzcielnica z 1406 roku. Reliefy czterech ewangelistów na ambonie (wykonanej z piaskowca) są wczesnym dziełem czeskiego rzeźbiarza J. V. Myslbeka.

- Biała wieża (renesans)
foto: www.kralovehradecko-info.cz/pl/

http://www.kralovehradecko-info.cz/pl/atraktivity/hradec-kralove/prochazkovy-okruh-1.php
Dzwonnica renesansowa została dokończona w 1589 roku, żeby służyła miastu jako wieża wartownicza i pożarowa. Nazwę uzyskała dzięki wykorzystanemu materiałowi budowlanemu - białemu kamieniu.
Na wieży wisi dzwon Augustyn - po praskim dzwonie Zygmunt jest drugim największym dzwonem w Czechach. Został odlany w 1509 roku przez hradeckiego ludwisarza Ondřeja Žáčka, zanim został umieszczony na wieży znajdował się na drewnianym postumencie przy kościele Św. Klimenta obok fundamentów wieży. Waży 10 ton a jego średnica wynosi ponad dwa metry. Przy uroczystych wydarzeniach i jarmarkach dzwon uruchamiało zawsze 8 mężczyzn.

Pierwotny zegar wieżowy zegarmistrza Vavřinca z 1591 roku zastąpił mechanizm Josefa Božka w roku 1829. Nowoczesny zegar elektryczny zachował niezwykły spodob wskazywania czasu, duże wskazówki wskazują godziny, a małe wskazują minuty. Wieża ma wysokość 71,5 m.

- Kolumna Mariańska
foto:ja

www.kralovehradecko-info.cz/pl/
Dominantą Placu Wielkiego jest niemal dwudziestometrowa kolumna barokowa, która została wybudowana dla uczczenia faktu, że miasto ominęła zaraza morowa w 1716 roku. Jej autorem był prawdopodobnie rzeźbiarz i architekt G. B. Bulla, dzieło powstało w 1717 roku.

Wierzchołek kolumny z piaskowca zdobi posąg Marii Panny. U podnóża są umieszczone plastyki Św. Anny, Św. Iwana, Św. Karola Boromeusza, Św. Jana Nepomucena, Św. Wacława, Św. Józefa, Św. Sebastiana i Św. Wawrzyńca. W dwu wnękach znajdują się plastyki Św. Jana Nepomucena i Św. Rozalii, po raz pierwszy pojawia się nowy herb Hradca Králové - lew niosący literę G (Gradec). Na podstawie są również reliefy Św. Franciszka Ksawerego i Św. Rozalii.

- Pałac Biskupów Kralovehradeckich (barokowa budowla z lat 1709-1717)
- Stary ratusz

foto:ja


- Synagoga żydowska
foto:www.czecot.com/pl/results/turobjekty-info.php?id=5280

Synagoga zbudowana w 1905 roku w stylu secesyjnym z elementami orientalnymi, obecnie mieści się w niej Państwowa Biblioteka Naukowa, wnętrza po przebudowie.

- Muzeum wschodnich Czech (www.muzeumhk.cz)
- Elektrownia wodna na Łabie z poczatku XX wieku

foto: www.kralovehradecko-info.cz/pl/

Elektrownia Łabska jest jednym z najpiękniejszych obiektów secesyjnych w mieście. Została zbudowana w latach 1910 - 1912 według projektu architekta F. Sandera na miejscu starego jazu (który nazywał się Hučák). Została całkowicie dokończona dopiero po I wojnie światowej. Jest unikalnym i do dzisiaj działającym dziełem technicznym.

Dwuskrzydłowemu budynkowi dominuje wieża z zegarem i plastycznym herbem miasta w tynku. Most przy elektrowni posiada szerokość 5 m i długość 56 m. Na filarach są umieszczone słupy oświetlenia publicznego i budki z urządzeniami do sterowania jazem. W 1996 roku została dokończona ogólna rekonstrukcja elektrowni i mostu. Obiekty posiadają oświetlenie iluminacyjne, dlatego też możemy je podziwiać nawet w nocy.

- Sady Jiraska
- Uzdrowisko miejskie z Aquacentrum
foto: www.kralovehradecko-info.cz/pl/

Łaźnie Miejskie na Bulwarze Eliški są najlepszym dziełem arch. Oldřicha Lisky. Budynek w stylu funkcjonalistycznym został zbudowany w 1933 roku. Łaźnie ze swoim trzydziestometrowym basenem i sztucznym biciem fal stały się swego czasu najnowocześniejszą krytą pływalnią w republice.

Budynek jest elementem kompleksu urbanistycznego na łabskim bulwarze, który tworzy obiekt dzisiejszego Banku Komercyjnego (arch. J. Rejchl, 1933,) czy też sala gimnastyczna Sokoła arch. M. Babušky, w której prawym skrzydle jest dzisiaj siedziba Filharmonii Hradec Králové. W latach 1997 - 1999 została przeprowadzona ogólna rekonstrukcja Łaźni Miejskich, które zostały rozbudowane o aquapark z wieloma atrakcjami.

- Rejs statkiem parowym po Łabie
foto: www.kralovehradecko-info.cz/pl/


- Obserwatorium atronomiczne i planetraium (www.astrohk.cz)

foto:ja

Dzień dobry, wybiła 06:30

Zatoka lasu z gór zstępuje
I cicho szemrze górski potok
Gdy SŁOWO z nagła się znajduje
W powodzi słonecznego złota
                             (Z. Książek, P. Rubik)

 

 Język czeski 

http://www.jezyki-obce.pl/czeski.php

Język pochodzenia indoeuropejskiego należący do grupy języków zachodniosłowiańskich (tak jak polski i słowacki); używany głównie w Czechach (10 mln), gdzie jest jęz. urzędowym. Używany przez 12 mln ludzi. Standardowy język czeski, będący podstawą języka używanego współcześnie powstał na przełomie XV i XVI w. głównie w wyniku reformy ortografii przeprowadzonej przez J. Husa. Funkcjonuje kilka czeskich dialektów, jednak różnice między nimi są niewielkie.


słówka czeskie
Tak                       Ano
Nie                        Ne
Dziękuję                Dékuji vám
Dziękuję bardzo     Dékuji vám mnohokrát  
Proszę                   Prosím
Przepraszam          Prominte
Dzień dobry           Dobrý den, Ahoj
do zobaczenia        Na shledanou
Na razie                 Nashle, Ahoj
Dzień dobry           Dobré jitro
Dobry wieczór        Dobrý večer
Dobranoc               Dobrou noc
Nie rozumiem         Nerozumím

KILKA PRZYKŁADOWYCH CZESKO-POLSKICH ŚMIESZNOSTEK I PUŁAPEK JĘZYKOWYCH

http://www.eczechy.pl/o_czesk/cze_men.htm

 Barák    Jak Czech nam powie "Mate krasný bárak" lub się zapyta "Bydlíte v bytě nebo v baráku." to nie należy uciekać się do rękoczynów i obrażać, bo on mówi "Ma Pan ładny dom" lub pyta "Czy Państwo (Pan) mieszkają w mieszkaniu czy w domku?"
 BlbKrótkie i zwięzłe, ale jakie wymowne, to po czesku - głupek.
 ČerstvýCzyta się czerstwy ale znaczy świeży. Tak to nie samowite ale Czesi na codzień jedzą "čerstvé" pieczywo!
 Dámy, PániNapisy na toaletach w Czechach - Panie, Panowie. Napisy te często mylą turystów z Polski, ale, co ciekawe, Czesi z kolei nie wiedzą, co oznaczają kółeczko i trójkącik na drzwiach polskiej toalety.
 DivákNie dziwak, ale widz.
 DomovníkTo nie nasz domownik, ale po prostu gospodarz domu lub pospolicie - cieć. Natomiast nasz domownik to po ichniemu spolubydlící.
 JeptiškaZakonnica, mniszka.
 KáraTo nic złego, to potocznie - dobry samochód, coś jak fura po naszemu.
 KvětenNazwa miesiąca, ale nie IV, ale V, to po prostu nasz maj. A nasz kwiecień to po ichniemu duben.
 LáskaMiłość. A słynna Láska nebeská to miłość niebiańska. Natomiast nasza laska po ichniemu to np. kus.
 LevákWcale nie lewicowy radykał, ale zwykły mańkut.
 NápadPomysł. Nasz napad to po czesku přepadení.
 Odbyt Zbyt, dział zbytu, po czesku można więc kogoś posłać do odbytu. Po czesku odbyt to konečník.
 Opakovaný,  opakovanéTo też nie znaczy to, co by się wydawało, tylko - powtórny, powtórnie. Nasze opakowanie, opakowany to po ichniemu obal, obalený
 Páchne,  páchnout To znaczy śmierdzi, śmierdzieć. Dlatego lepiej nie mówić do Czeszki "Pani ładnie pachnie" - można oberwać. Po czesku pachnie to voní.
 PannaTo po czesku dziewica.
 Podvodník To nie marynarz okrętu podwodnego, ale oszust. Zresztą marynarz po czesku też jest ładnie námořník, a okręt podwodny to ponorka.
 Pokuta Mandat. Pokuta w naszym rozumieniu to po czesku pokání.
 PopravaTo nie polepszenie, ale coś wręcz przeciwnego. Poprava to po czesku wykonanie wyroku śmierci, egzekucja.
 Porucha Awaria, jeszcze lepsze są zestawienia z tym słowem np. Porucha na rypadle lub porucha na ruchadle.
 Rozpustná kávaBrzmi zachęcająco i ciekawie, ale to zwykła kawa rozpuszczalna.
 Rypadlo Koparka
 SklepJak w Czechach poślą kogoś do sklepa, to znaczy, że masz iść do piwnicy, a nie na zakupy. Nasz sklep to po ichniemu obchod.
 SmykTo nie maluch, szkrab, ale poślizg.
 StarostTo nie starość, ale kłopot, problem. Starość to stáří .
 Statek To nie statek, jak by się zdawało, ale gospodarstwo, majątek ziemski. Statek np. morski to loď .
 ŠukatWymawia się "szukat", ale z szukaniem nie ma nic wspólnego, to znaczy, przepraszam, pierd..., nasze szukać to po czesku hledat.
 Tajemnice,  tajemník To też nie to, co się wydaje. To sekretarz, np. sekretarz partii, redakcji. Tajemnica to po ichniemu tajemství.
 ÚrodaTo też nie to, co słyszymy i myślimy, ale zbiory, plony. Nasza uroda to po ichniemu krása.
 Záchod Ubikacja, klozet, w sumie to niuans, ale nasz zachód (strona świata) to po czesku západ.
 Zákoník Nie mnich, ale kodeks, np. kodeks cywilny to po czesku Občanský zákoník, a kodeks karny to Trestní zákoník. Bierze się to z tąd, że po czesku prawo i ustawa to zákon
  
http://www.finito.zanet.pl/czeski.html
   
(cz) rosol = (pl) galareta (żelatyna)
(pl) rosó  = (cz) slepiči vývar, polévka
(cz) balvan  = (pl) głaz, blok skalny, wielki kamień
(pl) bałw      = (cz) sněhulák
(cz) stopy = (pl) ślady (na przykład nart), trop
(pl) stopy  = (cz) chodidla
(cz) květen     = (pl) maj
(pl) kwiecień   = (cz) duben
(cz) plyn  = (pl) gaz
(pl) płyn   = (cz) tekutina, kapalina
(cz) pachně = (pl) śmierdzi, cuchnie
(pl) pachnie = (cz) cíti; (o květech) voně
(cz) čerstvy                  = (pl) świeży (np. chleb)
(pl) czerstwy, nieświeży = (cz) starý, oschlý
(cz) pyšny  = (pl) hardy, zarozumiały
(pl) pyszny = (cz) dumny
(cz) žaloba = (pl) skarga, oskarżenie, zaskarżenie, pozew do sšdu
(pl) żałoba  = (cz) smutek
(cz) řeč    = (pl) mowa, przemówienie
(pl) rzecz  = (cz) věc
(cz) věc  = (pl) rzecz, przen. sprawa, interes
(pl) wiec = (cz) tábor lidu, manifestace
(cz) obecně = (pl) ogólnie, powszechnie
(pl) obecnie = (cz) teď, nyní
(cz) opona = (pl) kurtyna, zasłona
(pl) opona  = (cz) pneumatika
(cz) trup = (pl) kadłub (samolotu), tułów (ciało)
(pl) trup  = (cz) mrtvola
(cz) sklep = (pl) piwnica
(pl) sklep  = (cz) obchod
(cz) pivnice      = (pl) piwiarnia
(cz) podvodnik = (pl) oszust
(pl) podwodnik, nurek = (cz) potápěč
(cz) jahoda                = (pl) truskawka
(pl) jagoda, borówka  = (cz) brusinka
(cz) chyba             = (pl) błąd, omyłka
(pl) chyba, może - = (cz) možná, třeba
(cz) třeba, možná  = (pl) można
(pl) trzeba             = (cz) je nezbytné, je to potřeba
(pl) można            = (cz) je možno
(pl) potřeba = (cz) potrzeba
(cz) právě   = (pl) właśnie
(pl) prawie  = (cz) skoro, téměř, takřka, málem
(cz) kůra = (pl) kora (drzewa), skórka (chleba)
(pl) kura  = (cz) slepice
(cz) puška  = (pl) strzelba, karabin
(pl) puszka = (cz) krabička; konzerva
(cz) dívka   = (pl) dziewczyna, panna
(pl) dziwka = (cz) děvka
(cz) panna = (pl) dziewica
(pl) panna  = (cz) dívka, slečna
(cz) lustr  = (pl) żyrandol
(pl) lustro = (cz) zrcadlo
(cz) nůžky = (pl) nożyczki
(pl) nóżki  = (cz) nožyčky
(cz) laska      = (pl) miłość
(pl) laska, kij = (cz) hul
(pl) laska, (fajna) dziewczyna = (cz) holka
(cz) dřevo  = (pl) drewno
(pl) drzewo = (pl) strom
(cz) obyvatelstwo = (pl) ludność
(pl) obywatelstwo = (cz) státní občanství
(cz) momentální                      = (pl) chwilowo
(pl) momentalnie, natychmiast = (cz) okamžitě
(cz) nepřítomný    = (pl) nieobecny
(pl) nieprzytomny = (cz) bezvědomý
(cz) šukat (wulg!) = (pl) spółkować
(pl) szukać = (cz) hledat
(cz) pokuta = (pl) mandat
(pl) pokuta = (cz) pokání, trest
(cz) nápad = (pl) pomysł, koncept
(pl) napad = (cz) přepadení; (vojenský) útok
(cz) poprava = (pl) egzekucja, stracenie
(pl) poprawa, polepszenie = (cz) .........
(cz) odbyt = (pl) zbyt, dział zbytu
(pl) odbyt = (cz) konečník
(cz) starost = (pl) kłopot, problem, troska
(pl) starość = (cz) stáří
(cz) zákon = (pl) prawo, ustawa
(pl) zakon = (cz) (misto kde jsou jepti?ky, mni?ky)
(cz) rozpustná = (pl) rozpuszczalna (np. kawa)
(pl) rozpustna = (cz) .......
(cz) remíza = (pl) remis
(pl) remiza strażacka = (cz) po?arni stanice
(cz) skutečný = (pl) rzeczywisty, faktyczny
(pl) skuteczny = (cz) účinný; úspěšný
(cz) účinný = (pl) skuteczny (lék), rzeczywisty
(pl) uczynny = (cz) ochotný, úslužný
(cz) cudny = (pl) wstydliwy, cnotliwy, niewinny
(pl) cudny, cudowny = (cz) nádherný, báječný, skvělý
(cz) Úroda = (pl) zbiory, plony
(pl) uroda = (cz) krása

wtorek, 27 marca 2007
Marzec według Poldka Staffa

Wracamy z parku. Wreszcie przeszła zima.
Spod stopniałego śniegu wyjrzały murawy.
Drzewa nagie, lecz pierwsze kiełkują już trawy,
Choć na stawie zielony, cienki lód się trzyma.

poniedziałek, 26 marca 2007

  

Język duński dansk

www.jezyki-obce.pl/dunski.php 

 Język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim ponad 5 mln osób zamieszkujących obszar Danii, Grenlandii i Szlezwiku-Holsztyna w północnych Niemczech. Jest językiem urzędowym Danii.

Najstarsze zapisy runiczne pochodzą z V w., natomiast zabytki języka duńskiego w alfabecie łacińskim pochodzą z końca XIII w. (ustawy Skanske Lov i Jyske Lov).

Istnieją trzy główne dialekty: jutlandzki, zelandzki i fioński. Współczesny standardowy język duński powstał w XVII w. na bazie dialektu zelandzkiego.

słówka duńskie
Tak                           Ja
Nie                            Nej
Dziękuję                    Tak
Serdecznie dziękuję    Mange tak
Nie ma za co, Proszę   Velbekomme
Proszę                        Var sa venlig
Przepraszam               Undskyld
Dzień dobry                Goddag
Do zobaczenia             Farvel
Na razie                      Farvel salange
Dzien dobry                Godmorgen
Dzień dobry                Goddag, God eftermiddag
Dobry wieczór             Godaften
Dobranoc                    Godnat
Nie rozumiem              Jeg forstar ikke
Jak masz na imię?        Hvad hedder du?


liczebniki duńskie
1 - en
2 - to
3 - tre
4 - fire
5 - fem
6 - seks
7 - syv
8 - otte
9 - ni
10 - ti
11 - elleve
12 - tolv
13 - tretten
14 - fjorten
15 - femten
16 - seksten
17 - sytten
18 - atten
19 - nitten
20 - tyve

Język szwedzki svenska

www.jezyki-obce.pl/szwedzki.php 

Język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim ponad 8 mln osób, zamieszkujących Szwecję i zachodnią Finlandię (Wyspy Alandzkie). Język urzędowy w Szwecji i w Finlandii (obok fińskiego).
Odrębny język już od VIII wieku. Najstarsze zabytki językowe pochodzą z XII w.

Obecnie funkcjonują dwa zespoły dialektów: w Szwecji i Finlandii.

Standardowy język szwedzki posiada tylko dwa rodzaje (nijaki i ogólny), jednak większość dialektów nadal rozróżnia 3 rodzaje gramatyczne.

słówka szwedzkie
Tak                            ja
Nie                             nej
Dziękuję                     tack
Dziękuję bardzo          tack så mycket
Nie ma za co, Proszę   varsågod
Proszę - var så god;    var snäll och
Przepraszam               ursäkta
Dzień dobry                hej
do zobaczenia             Adjö, hej då
Na razie                      hej då
Dzień dobry                god morgon
Dobry wieczór             god afton
Dobranoc                    god natt
Nie rozumiem              Jag förstår inte
Jak się nazywasz?        Vad heter du?

dni tygodnia po szwedzku

poniedziałek               Mandag
wtorek                       Tisdag
środa                         Onsdag
czwartek                    Torsdag
piątek                        Fredag
sobota                       Lördag
niedziela                    Söndag

język szwedzki - liczebniki
1 - ett
2 - tva
3 - tre
4 - fyra
5 - fem
6 - sex
7 - sju
8 - atta
9 - nio
10 - tio
11 - elva
12 - tolv
13 - tretton
14 - fjorton
15 - femton
16 - sexton
17 - sjutton
18 - arton
19 - nitton
20 - tjugo

Język norweski Norsk


www.jezyki-obce.pl/norweski.php

Język norweski (bokmal, landsmal) - język indoeuropejski, należy do zachodnio-skandynawskiej grupy języków północno-germańskich. Norweski jest używany przez ok. 5 mln ludzi przede wszystkim w Norwegii (ponad 4 miliony), gdzie jest jęz. urzędowym.

Język norweski posiada dwie oficjalne formy (standardy): Bokmal (w pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że jest to norweska forma języka duńskiego) - używany głównie w miastach (mówi nim ponad 80% mieszkańców Norwegii), oraz Landsmal (stworzony na podstawie staronordyckiego oraz potocznego norweskiego) - używany głównie na terenach wiejskich przez niecałe 20% populacji Norwegii, jednak obydwie wersje są używane w edukacji i administracji.

słówka norweskie

Tak                             ja
Nie                             nei
Dziękuję                     takk
Dziękuję bardzo          tusen takk
Nie ma za co, Proszę   Vær så god
Cześć (powitanie)        hallo
Przepraszam               unnskyld meg
Dzień dobry                god morgen
do zobaczenia             ha det
Na razie                      ha det
Dobry wieczór             god kveld, god aften
Dobranoc                    god natt, god kveld
Nie rozumiem              Jeg forstår ikke.
Jak się nazywasz?        Hva heter du?

 

Ptasie radio

Halo, halo! Tutaj ptasie radio w WAŁBRZYSKIM gaju,
Nadajemy audycję z ptasiego kraju.
Proszę, niech każdy nastawi aparat,
Bo sfrunęły się ptaszki dla odbycia narad...

  

niedziela, 25 marca 2007
Mickiewicza czytując

Słońce już gasło, wieczór był ciepły i cichy,
Okrąg niebios gdzieniegdzie chmurkami zasłany,
U góry błękitnawy, na zachód różany;
Chmurki wróżą pogodę, lekkie i świecące...