sobota, 28 lipca 2007
Chorwacja 2007

Nazwa państwa pochodzi najprawdopodobniej od nazwy plemienia słowiańskiego- Hrvati lub plemienia irańskiego - Horvatos (tylko nie wiem, czemu w języku polskim występuje ch w nazwie Chorwacja??).

Do Chorwacji podróżowali znani Polacy: Sienkiewicz, Piłsudski, Witkacy (tu pisze "622 upadki Bunga")

Chorwacja (Republika Chorwacka) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość odzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Historia Chorwacji jako kraju jest dosyć skomplikowana. Całe wieki podporządkowana innym krajom. Ale po kolei...
IV w p.n.e. napływ greckich plemion, osiedlenie się obok rdzennych plemion iliryjskich
I w p.n.e.  powstanie rzymskiej kolonii Illirycum
330r. n.e.  utworzenie patriarchatu Konstantynopola
395r. n.e  najazdy Awarów, Wandalów, Wizygotów
VII n.e. przybycie plemion słowiańskich
820r.     pierwszy władca Chorwatów - Vladislav
925r.     koronacja Tomislava na pierwszego króla
1089r. śmierć władcy Zvonimira - koniec niepodległości Chorwacji, najazdy Węgrów
1238r. inwazja Tatarów
1320r.   zajęcie kraju przez Wenecję
XIV-XVI wojny z Turkami
XVI-XVII wpływy Habsburgów (Po bitwie pod Mohaczem w 1526 Chorwacja dostała się pod panowanie Habsburgów)
XVIII-XIX wpływy Francji
XIX wpływy Węgier, Austrii
1916r. powstanie Komitetu Jugosłowiańskiego
1918r. powstanie Królestwa SHS (Serbów, Chorwatów, Słoweńców)
1929r. przekształcenie Królestwa SHS na Królestwo Jugosławii
1941r. NDH (powstanie Niezależnego Pałstwa Chorwackiego)
1942r. Chorwacja w składzie federacja 6 republik Jugosławii
1945 likwidacja przez armię jugosłowiańską Niezależnego Państwa Chorwackiego.
1991r. odzyskanie niepodległości przez Chorwację,rozpoczęła się wojna z Jugosławią (de facto z Serbią)  
2005r. Chorwacja kandydatem do UE
 
Geografia
Całkowita długość granicy lądowej: 2197,00 km.
Długość wybrzeża: 5790,00 km.
Długość granic z sąsiadującymi państwami:
Bośnia i Hercegowina – 932 km,
Czarnogóra - 24 km,
Serbia – 217 km,
Słowenia – 670 km,
Węgry – 329 km.
Najwyższy punkt: Vrh Dinare 1830 m n.p.m. w paśmie Dinara.
Najniższy punkt: Morze Adriatyckie 0 m.
Dubrovnik
dubrovnik
Dubrownik, Dubrovnik miasto i port na południu Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim. Noszący miano perły Adriatyku.
Patronem Dubrownika jest święty Błażej

foto:ja wjazd do nowego miasta Dubrovnik, most jednoprzęsłowy
dubrovnik
foto:ja wjazd do Dubrovnika
dubrovnik
Historia
Dubrownik został założony w VII wieku jako Ragusium (później włoska Ragusa) przez rzymskich zesłańców,
- w VII-VIII wieku napływowa ludność słowiańska
- do 1204 podporządkowane Bizancjum
- w latach 1204-1808 wolna republika kupiecka pod władzą, kolejno: do 1358
Wenecji, potem Węgier, a od 1526 Turcji
- w latach 1806-14 Francji
- XV-XVII wiek - rozkwit kulturalny i gospodarczy Republika Raguza
- upadek po trzęsieniu ziemi w dniu 6 kwietnia 1667 roku
- od 1815 w Austrii (później Austro-Węgry)
- w latach 1918-1929 w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców
- kwiecień 1941-wrzesień 1943 okupacja włoska
- potem okupacja niemiecka
- październik 1944 oswobodzenie Dubrownika przez oddziały partyzanckie
- potem do 1991 w Jugosławii
- od 1991 w niepodległej Chorwacji
- od 19. lipca 1991 do stycznia 1992 oblegane przez wojsko serbskie


Zabytki
foto:ja
dubrovnik

Brama główna Pile (Vrata ad Pila)
foto:ja
Pile

a w Bramie Pile strażnik
foto:ja
pile dubrovnik

po prawej stronie Bramy Pile...
...Wielka Studnia Onofria - zabytkowa studnia zbudowana w latach 1438-1444 przez neapolitańskiego architekta Onofria della Cava, z którą wiąże się legenda: wieczne szczęście spotka tego, kto napije się ze wszystkich 16 kraników wody - tak więc każdy turysta musi obowiązkowo zrobić rundkę wokół studni
foto:ja
dubrovnik
foto:ja
dubrovnik
foto:ja
dubrovnik

idąc dalej...
stare miasto Dubrownika zostało wpisane na listę dziedzictwa kulturalnego UNESCO (główna ulica Stradun zwany Placa)

foto:ja   widok z murów na Placa Stradun
dubrovnik
foto:ja
dubrovnik
foto: ja  odwach z wieżą zegarową (1480)
dubrovnik

pałac Rektorów (XV wiek) - siedziba władz Republiki Dubrownickiej, obecnie muzeum
foto:ja
dubrovnik
patrząc na prawo od wieży zegarowej stoi pomnik Orlando,czyli Rolanda walczącego z Saracenami pod wodzą Karola Wielkiego, znanego nam ze średniowiecznej "Pieśni o Rolandzie"
foto:ja
dubrovnik

...a za Orlandem...
...barokowy kościół św. Vlaha (Błażeja) (1707-15)
foto:ja
dubrovnik

...dalej bramą obok pałacu Pektorów do starego portu

foto:ja widok z murów na starówkę i stary port

dubrovnik
foto:ja
dubrovnik
foto:ja stary port
dubrovnik
... i wreszcie wchodzimy na 25 metrowe mury, (ok 2km)...
foto:ja widok z murów na starówkę
dubrovnik

foto: ja widok z murów na katedrę i dzwonnicę (1617-1713)
dubrovnik
foto:ja widok z murów na morze
dubrovnik

starodawny układ urbanistyczny miasta z murami miejskimi (do 25 m wysokości i do 6 metrów szerokości)
ponad 20 bastionów i baszt z X-XV wieku (np. baszta Minčeta) - a na czubku Minczety - ja

foto:ja na Minczecie - najwyższym punkcie widokowym murów
dubrovnik

inne zabytki:
pałac Sponza (XIV-XV wiek) - Archiwum Dubrownickie
gotycki klasztor Franciszkanów (XIV wiek)
najstarsza apteka w Europie (od 1317)
gotycki klasztor Dominikanów (XIV-XV wiek)
renesansowy kościół św. Spasa (1520)
kościół Jezuitów (1699-1725)

Park Narodowy Jeziora Plitvickie
(National Park Plitvička jezera)

OSNOVNI PODACI:
Godina osnivanja 1949.
Površina parka 29.685,15 hektara
Osnovne značajke parka brdsko-planinski kraj, geološke i hidrološke osobitosti, krški fenomeni, šumske zajednice
Broj posjetitelja 866.218 (2006. godine)
Broj naselja 19
Najviša kota 1279 mnm (Seliški vrh)
Najniža kota 367 mnm (Koranski most)
Najveća dubina jezera 47m (Kozjak)
Broj vedrih dana 55
Županija Ličko-senjska (90,7%) i Karlovačka (9,3%)
Sjedište uprave HR-53231 PLITVIČKA JEZERA

RADNO VRIJEME PARKA:
Zimsko razdoblje 9 – 16 sati
Proljetno i jesensko razdoblje 8 – 18 sati
Ljetno razdoblje 7 - 20 sati
Ured za rezervacije radi od ponedjeljka do petka od 8 do 16 sati

UDALJENOST OD VEĆIH GRADOVA:
Plitvička jezera - Zagreb 140 km
Plitvička jezera - Split 219 km (preko Knina)
Plitvička jezera - Osijek 432 km
Plitvička jezera - Rijeka 168 km (preko Senja)

foto:ja
plitwickie
foto:ja
plitwickie
park narodowy w Chorwacji, położony w środkowej części kraju ok. 140 kilometrów od Zagrzebia niedaleko wschodniej granicy z Bośnią i Hercegowiną. Jego największą atrakcją jest 16 jezior krasowych połączonych ze sobą licznymi wodospadami.
foto:ja
plitwickie
W parku poruszać się można wyłącznie wyznaczonymi trasami - drewnianymi ścieżkami.
foto:ja
plitwickie
Jeziora leżą w południowej części gór Kapela, wchodzących w skład Gór Dynarskich, na wysokości od 503 do 639 m n.p.m. Jeden ze strumieni zasilających jeziora - Plitwica - tworzy wodospad o wysokości 78 m. Długość wszystkich jezior wynosi ponad 8 km, a ich łączna powierzchnia - ok. 200 hektarów. Największe jezioro Kozjak ma powierzchnię 80 hektarów. Jeziora oddzielone są od siebie trawertynowymi groblami, na których tworzą się wodospady, a naliczono ich tutaj ponad 90. Na terenie Parku znajdują się również jaskinie. Największe z nich to Supljara o długości 70 metrów i Golubinjaca o długości 160 metrów.
foto:ja
plitwickie
foto:ja
plitwickie
Park narodowy wokół Jezior Plitwickich jest licznie odwiedzaną atrakcją turystyczną, w miesiącach letnich przyjeżdża tu kilka tysięcy osób dziennie. Na teren Parku można wejść jednym z czterech przygotowanych wejść, przy których urządzone są obszerne parkingi i centra obsługi turystów. Zwiedzać Park można kilkunastu różnymi trasami, na których są odcinki do pokonania pieszo, niewielkimi statkami pasażerskimi oraz pociągami drogowymi.
foto:ja
plitwickie
foto:ja
plitwickie

Trasy przygotowane są i oznakowane tak, aby dostosować ich stopień trudności do indywidualnych możliwości turystów: najkrótsze z nich zajmują do 2 godzin, najdłuższe - do 8 godzin wędrówki. Ceny biletów wstępu nie zależą od wybranej trasy: turysta może wykupić bilet jednodniowy albo dwudniowy i w ramach tego terminu zwiedzać Park dowolnymi trasami. Niedozwolone jest jednak opuszczanie oznakowanych ścieżek, a także biwakowanie, rozpalanie ognisk, łowienie ryb, kąpiel w jeziorach itp.
foto:ja
plitwickie
foto:ja
plitwickie
Fauna Parku

ryby - mimo niezwykle czystych wód, a może dlatego, nie ma tu zbyt wielu gatunków ryb. Najbardziej pospolitą jest troć wędrowna. Inne gatunki to: strzebla potokowa oraz golec, kleń i pstrąg potokowy wprowadzone przez człowieka.

płazy - ta grupa kręgowców jest reprezentowana dość licznie, a najwięcej jest salamandry plamistej. Inne płazy występujące w Parku: traszka górska, traszka zwyczajna, żaba zwinka, żaba trawna, rzekotka drzewna, ropucha szara i kumak górski.

gady - ze względu na długo zalegającą pokrywę śnieżną nie ma ich zbyt wiele, ale w miejscach nasłonecznionych spotkamy: jaszczurkę żyworodną, jaszczurkę zieloną, rybołowa, zaskrońca zwyczajnego, a także żółwia błotnego i żmiję nosorogą.

ptaki (awifauna) - występuje tu największa w Chorwacji populacja pluszcza, a wszystkich gatunków występujących tutaj naliczono około 140. Są to między innymi: głuszec, bocian czarny, puchacz, sóweczka i klika gatunków dzięciołów. Zalatują tu także orzeł przedni i sokół wędrowny.

ssaki - okolice jezior zamieszkują wilki, lisy, kuny, borsuki i niedźwiedzie brunatne. z powodzeniem introdukowano rysie. Z roślinożerców mamy tu sarny, dziki i jelenie. W jaskiniach Parku żyje 15 gatunków nietoperzy.
foto:ja
plitwickie
foto:ja
plitwickie
Nasz bilet kosztował 95 kun (13 euro). Czas trasy wynosił 4 godziny.
foto:ja
plitwickie
foto:ja
plitwickie

Podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
Niewielka miejscowość na Riwierze Makarskiej. Składa się z kilku ulic oblepionych apartamentami, 
dwóch knajp, dwóch straganów, jednego minimarketu spożywczego, jednego sklepu z pamiątkami, 
dwóch plaż, jednego przystanku autobusowego. Jeśli nie lubisz, jak ja, siedzenia na plaży przez cały dzień, to będziesz się tu nudzić. 
Widok z Podacy na Riwierę Makarską z różnych dni czerwca.
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
Idąc na plażę nie zapomnij o karimacie lub materacu, gdyż nie ma tu piasku lecz same kamienie. Wchodząć do wody,ubierz buty- w wodzie są jeżowce, a ich ukłócie bywa bolesne i uciążliwe. Igły trudno wyjąć, a rana może ropieć.
foto:ja
jeżowiec

Można odbyć kilka spacerów promenadą przy brzegu morza, ale zachodu słońca nad wodą się tu nie obejrzy. Można posiedzieć w knajpce przy proszku (wino deserowe) lub rakiji, można się nawet codziennie upijać.
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
Jedyną lepszą atrakcją jest wycieczka w góry. Droga jest prosta w pokonaniu - idzie się drogą dojazdową, biegnącą zakosami pod górę. Mijane wille są przepiękne - rosną tu ogromne palmy daktylowe. Na trasie mijamy lokalny cmentarz. Nie jest on tak ponury, jak nasze polskie cmentarze - położony jest na sporej wysokości, na specjalnie przygotowanej, wyrównanej tu ziemi. 
foto:ja
podaca
Pamiętać trzeba, iż wzniesienie to jest skaliste. Kolejnym mijanym punktem jest stary kościółek z wieżą, również otoczony grobami. Miejsce to wydaje się być wymarłe, gdyż ostatni mieszkaniec uciekł lub umarł w czasach wojny w latach 90 XX wieku.
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
foto:ja
podaca
Ale jest tutaj pewien gospodarz z rodziną, oczywiście częstujący proszkiem własnej roboty.
Idziemy jeszcze dalej w górę. Trafiamy do samotnie ieszkającej gospodyni. Towarzyszami jej są koty. Można tu spróbować najlepszej w całej Chorwacji orzechówki oraz kupić prawdziwe, niełuskane migdały. Po drodze zaopatrujemy się w liściewawrzynu,figi na rosnących tu dziko krzakach. 
Bujna roślinność tych wzniesień jest bardzo ważna dla zachowania tu równowagi
środowiska człowieka. Wznoszące się tutaj góry są skaliste, wapienne, łatwo się kruszą.
 Dzięki korzeniom roślin, są utrzymywane w miejscu. 
foto:ja
podaca
Drvenik - Wyspa Hvar - Sucuraj

Drvenik jest miejscowością turystyczną znajdującą się na Riwierze Makarskiej. Jest to nasza baza wypadowa na wyspę Hvar. Odpływamy promem JADROLINIA - najpopularniejszą linią morką w Chorwacji.
drvenik
Przed podróżą trzeba się zaopatrzyć w rakije o wielu smakach: opuncji, mirty, śliwki, wiśni, figi, gruszki oraz proszek - wino deserowe. Oczywiście wszystko to wyroby domowe gospodarzy. Żadne tam akcyzy czy banderole. Alkohol jest wlewany do byle czego - plastik, szkło - co komu pasuje -obojętnie w jakich ilościach - 0,33 - 2 litry.
drvenik

W Donje Vale znajduje się przystań promowa, z której, kilka razy dzienne - szczególnie w sezonu turystycznym, odpływają promy do Korčuli i Sućuraju na Hvarze.
drvenik
Osada posiada piękną plażę oraz rozmaite możliwości rozrywkowe i rekreacyjne.

Pierwsze osady na obszarze Drveniku po raz pierwszy zostały wspomniane w XIII wieku. W starej osadzie znajduje się kościół Św. Jurja z XV wieku. Nad osadą znajduje się fort Drvenik z czasów wojny przeciw Turkom. Dom na wybrzeżu, w centrum Donje Vale, przy samej plaży, ma wielką wartość kulturowo - historyczną, bo tutaj urodzili się Mate i Stjepan Ivičević, wybitne osoby z przeszłości tego obszaru. Na domu znajduje się i godło rodzinne.

Dopływamy do Wyspy Hvar, a właściwie do jej cypelka, na którym położone jest miasteczko Sucuraj. Mijamy tutejszą latarnię morką - jedyną, jaką widziałam w Chorwacji.
hvar
Sućuraj jest małą śródziemnomorską miejscowością, położoną na południowym przylądku Hvara, w miejscu gdzie wyspa jest najbliższa dalmatyńskiemu wybrzeżu. Ze względu na swoje położenie Sućuraj jest jakgdyby wyspą na wyspie Hvar. W przeciwieństwie do gwarnych miejscowości z aktywnym nocnym życiem, Sućuraj oferuje coś zupełnie innego; powolny rytm, ciszę i spokój, a to wszystko na łonie nienaruszonej przyrody. Jako taki jest idealnym miejscem rodzinnego wypoczynku. Z drugiej jednak strony plaże, sklepy, restauracje i kawiarnie oddalone są tylko kilka minut piechotą od apartamentów.

sucuraj
A to już port w Sucuraju.
sucuraj
Port w Sucuraju. Centrum życia miejscowości. Jest kilka knajpek, kościółek, ze dwa skepiki. Reszta to wille i apartamenty dla turystów oraz plaże.
sucuraj
Mimoza - piękne drzewko, które polscy turyści oskubują z kwiatków. Tu unikalna chwila - drzewo jeszcze z kwiatostanem.
mimoza chorwacja
Port i kościółek.
sucuraj
Tubylec. Właściwie to trudno rozpoznać kto Chorwat, a kto turysta. Chorwaci, będąc przez całe lata pod czyjąś okupacją, tak pomieszali swoje cechy rasowe, że trudno ustalić tu jednoznacznie jaki typ reprezentują. Niektórzy są śniadzi jak Włosi, inni blondyni jak Słowianie. A przy tym tyle tu się kręci turystów...
sucuraj
Split



Split to miasto i duży port w Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim na niewielkim półwyspie. Główne miasto okręgu (Županiji) splitsko - dalmatinskiego.

foto:ja    widok na starówkę
split
Liczba mieszkańców: 210,4 tys.; drugie co do wielkości miasto Chorwacji po Zagrzebiu oraz największe i najważniejsze miasto krainy historycznej Dalmacji.

Zabytki
foto:ja    plan starówki
split
Pałac cesarza Dioklecjana (III-IV wiek) założony na planie rzymskiego obozu wojskowego (ok. 150 na 190 m) z murami i wieżami. Pałac został wpisany na listę dziedzictwa kulturalnego UNESCO

Dioklecjan - Gaius Aurelius Valerius Dioklacjan, Diocles, Docles (ur. ok. 240 w Solinie (łac. Salona), zm. 3 grudnia 313 lub 316 w Spalatum[1]) - cesarz rzymski od 20 listopada 284 roku do roku 305.

foto:ja
dioklecjan split
Od jego panowania rozpoczyna się okres w Rzymie, który nazywamy dominatem, jest to zarazem system polityczny. Wprowadził monarchię opartą na armii i scentralizowanej biurokracji.

Był niezamożnym człowiekiem niskiego rodu i całe swe życie związał z armią. Wybrany przez żołnierzy na cesarza w 284 roku, a następnie zatwierdzony przez senat rzymski. Po dwóch latach Dioklecjan podzielił się władzą z Maksymianem. Dioklecjan uważał się za potomka boga Jowisza, natomiast boskim przodkiem Maksymiana był jakoby Herakles. Miało to być przestrogą dla innych pretendentów do cesarskiego tronu. W 293 roku Dioklecjan utworzył tetrarchię, czyli system rządów, w którym władzę w imperium sprawowało czterech ludzi, kontrolujących różne obszary geograficzne - Dioklecjan (wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego), Maksymian (Italia i Afryka), Galeriusz (dolina Dunaju i Bałkany) i Konstancjusz Chlorus (Brytania, Galia i Hiszpania).

foto:ja Brama złota
split

foto:ja pomnik Grzegorza z Ninu przy Zlotej Bramie
grzegorz z ninu
To Biskup Grzegorz z Ninu (Grgur Ninski) który walczył z Rzymem aby zachować w liturgi język słowiański i głagolicę - zamiast łaciny... Jak się Grzesia połachocze po paluchu to Grześ spełnia marzenie :) (paluch jest już wygłaskany prawie do kości...)

foto:ja Srebrna Brama
split
foto:ja widok na wieżę - symbol miasta
split

foto:ja
split

foto:ja Pałac Dioklecjana
split
foto:ja
split

oktagonalne mauzoleum Dioklecjana, przebudowane w VIII wieku na katedrę katedra Św. Duji z dzwonnicą z XIII-XVII wieku

foto:ja
split

foto:ja Pałacu Diklecjana strzegą sfinksy
split
foto:ja
split
foto:ja
split

Po dniu pełnym wrażeń można odpocząć spacerując po promenadzie, spoglądając na fasadę murów otaczających Pałac Dioklecjana.
foto:ja
split
foto:ja
SPLIT

Poza murami starego miast jest pomnik Marko Marulica - pisarza narodowego (dział literatura chorwacka).
Literatura chorwacka

Marko Marulić- (ur. 1450 w Splicie, zm. 1524) – poeta dalmatyńskiego renesansu. Tworzył zarówno w języku łacińskim (przede wszystkim traktaty moralno-etyczne) jak i chorwackim (liryka).
Marko Marulic



Ważniejsze utwory:
O dobrej organizacji spraw doczesnych za przykładem świętych
Judyta
Modlitwa przeciw Turkom


"Judita" -epopeja narodowa
KNJIGE

MARKA MARULIĆA SPLIĆANINA

U KIH SE UZDARŽI

ISTORIJA OD SVETE JUDITE

U ŠEST LIBRI RAZDILJENA

NA SLAVU BOŽJU POČINJU


LIBRO PARVO

Dike ter hvaljen'ja presvetoj Juditi,
smina nje stvore(n)'ja hoću govoriti;
zato ću moliti, Bože, tvoju svitlost,
ne hti(j) mi kratiti u tom punu milost.
Ti s' on ki da kripost svakomu dilu nje
i nje kipu lipost s počten'jem čistinje
ti poni sad mene tako jur napravi,
jazik da pomene ča misal pripravi.
Udahni duh pravi u mni ljubav tvoja,
da sobo(m) ne travi veće pamet moja,
bludeći ozoja z družbo(m) starih poet,
boge čtova koja, kimi svit biše spet.
Da ti s' nadasve svet, istinni Bože moj,
ti daješ slatko pet, vernim si ti pokoj,
a ne skup trikrat troj divička okola,
pridavši još u broj s kitarom Apola.



CD...http://www.ffzg.hr/infoz/dzs/html/Maruli1.htm

Język chorwacki

Zwroty grzecznościowe:
Dzień dobry (rano)       dobro jutro
(w ciągu dnia)             dobar dan
Dobry wieczór             dobra večer
Do widzenia                doviđenja
Do zobaczenia             vidimo se
Dobranoc                    laku noć

Jak się masz                kako si
Proszę                        molim
Przepraszam pana         oprosite
Szczęśliwej podróży      sretan put
Jest mi miło                 drago mi je

Pytania i odpowiedzi:
Kto                            tko
Co                             što
Czy                           da li
Tak                           da
Nie                            ne
Nie wiem                    ne znam
Oczywiście                 naravno
Co to jest                  što je ovo
Co to znaczy              što ovo znači
Dlaczego                    zašto
Dokąd                        kamo
Gdzie                         gdje
Kiedy                         kada
Ile                             koliko
Ile to kosztuje             koliko stoji
Ile płacę                     koloko moram platiti

Zakupy:
Apteka                       ljekarna
Supermarket               supermarket
Sklep                         prodavaonica
owocowo-warzywny     voća i povrća
spożywczy                  živežnih namirnica
mięsny                       mesnica
rybny                         ribarnica
bochenek chleba          štruca kruha
bułka                         žemička
pieczywo                    pecivo
jogurt                         jogurt
masło                         maslac
mleko                         mlijeko
ser                            sir
kiełbasa                      kobasica
kalmary                      lignje
łosoś                         losos
makrela                     skuša
małże                        školjke (dagnje)
ostrygi                      oštrige (kamenice)
ośmiornice                 hobotnice
pstrąg                       pastrva
sardynki                    sardine
tuńczyk                     tuna
herbata                     čaj
kawa                         kava
sok                           sok
woda mineralna           mineralna voda
Proszę                       molim vas


Restauracja, bufet, kawiarnia:

Bar                          restoran
Kafejka                    kafić
Karczma                   krčma
Piwiarnia                  pivnica
Restauracja              restoran
Butelka wina             boca vina
Filiżanka                  šalica
Jadłospis/karta          jelovnik (meni)
Kieliszek                  čašica
Kufel piwa                krigla piva
Łyżeczka                 žličica
Łyżka                      žlica
Nóż                         nož
Szklanka                  čaša za vino (za sok)
Sztućce                  pribor za jelo
Widelec                   vilica
Danie                      jelo
Zupa                       juha

Określenia czasu:
Dzień                     dan
Godzina                  sat
Kwadrans               četvrt (sata)
Kwartał                  kvartal
Miesiąc                  mjesec
Minuta                   minuta
Rok                       godina
Sekunda                sekunda
Tydzień                 tjedan
Przepraszam, która jest godzina         oprosite, koliko je sati
Ósma                   osam
Dwudziesta           dvadeset
Za dziesięć ósma    deset do osam
O której godzinie    u koliko sati
Noc                     noć
W nocy                noću
Południe               podne
Przed południem     prijepodne
Po południu           u podne
Północ                 ponoć
Późno                  kasno
Rano/ranek           jutro
Jutro rano            sutra ujutro
Wcześnie             rano
Wieczorem           navečer (uveče)